O czynniku kompozycji w planowaniu przestrzeni
Opis
W pracy planisty wyraźniej zarysowuje się rozbieżność pomiędzy projektami racjonalnymi i kreatywnymi a propozycjami społecznie akceptowanymi. Zatem między twórcą a społeczeństwem również i w tej dziedzinie pojawia się coś, co Jean-François Lyotard nazywa le différend - ,,zatargiem”. Jego skala i przebieg w dużym stopniu zależy od poziomu kapitału społecznego.
Technika pozwala na bardziej drobiazgowe i szybsze rejestrowanie cech krajobrazu, ale nie pomaga w odpowiedzi na pytanie podstawowe dla oceny kompozycji: o estetyczną jakość widoku. Bowiem piękno rodzi się między dziełem twórcy, a okiem obserwatora - w atmosferze emocji, a nie matematyki. Proces ten wciąż nie jest w pełni rozpoznany, a sztuka wciąż kryje tajemnice - na szczęście! Zaczem normatywna „ochrona piękna” przesuwa się w kierunku ochrony zabytków, których wartości są wprawdzie łatwiej mierzalne - ale oceny: „unikatowe”, „autentyczne”, „najstarsze”, nie mówią o „pięknie” i próżno go szukać w rejestrach konserwatorskich. Nadto „ochrona” - w planowaniu - to za mało!
Równie bezsilne w tworzeniu walorów kompozycji stają się reguły planistyczne i budowlane, a podejmowane na ich podstawie decyzje dotyczące ładu przestrzeni uzależnia się od coraz bardziej oddalonych od istoty sprawy wymogów administracyjnych.
Odrębnym problemem jest postępujący równolegle do „płynnej ponowoczesności” proces reorientacji zainteresowań przestrzenią realną w kierunku łatwego i szybkiego zaspokojenia potrzeb estetycznych w efemerycznej przestrzeni wirtualnej. Dynamika tych zjawisk prowadzi niekiedy do diagnozy, iż mamy do czynienia z kryzysem „realu” - a to rodzi potrzebę poszukiwania sposobów jego zażegnania. Jednym z nich może okazać się koncepcja ,,kulturyzacji planowania”.
To były impulsy do napisania nowego podręcznika, opatrzonego tytułem O czynniku kompozycji w planowaniu przestrzeni. W tekście na czoło wysunęła się kompozycja, a architektura krajobrazu wcielona została w szersze, integrujące wiele dyscyplin, tło planowania przestrzennego. Niezmienne pozostały cele: scalanie odłamków
informacji dostępnych w sieci i kształtowanie poglądu na istotę sprawy.
SPIS TREŚCI:
1. Wstęp 7
1.1. Wprowadzenie 7
1.2. Uwagi na temat pojęć tytułowych 8
1.3. Zarys literatury przedmiotu 12
2. Początki planowania przestrzeni 17
2.1. Od działań instynktownych do planowania 17
2.2. Potęga planów pierwotnych 18
2.3. Od aglutynacji domostw do planów miast 20
2.4. Innowacje Greków i Rzymian 25
2.5. Między antykiem a renesansem 32
2.6. Świat islamu 40
3. Doświadczenia planistyczne w nowożytnej Europie 44
3.1. Schyłek średniowiecza i rozkwit renesansu 44
3.2. Rzym Sykstusa V 51
3.3. Barok francuski i jego rezonans 55
3.4. Anglia i,,szkoła angielska” 62
4. Skutki rewolucji przemysłowej i oblicza urbanizacji 68
4.1. Zagrożenia i przeciwdziałania 68
4.2. Paryż Haussmanna i Londyn 74
4.3. Zmierzch twierdz, plan Barcelony i „urbanizacja” 77
4.4. Garden Cities - „ciąg dalszy nastąpił” 81
4.5. Od miasta linearnego do „organicznej decentralizacji” 89
4.6. Przykład Holandii 99
5. Amerykańskie osiągnięcia i niepowodzenia 103
5.1. Ruszt Jeffersona 103
5.2. Parki narodowe 104
5.3. Movements i architektura krajobrazu 107
5.4. Zoning, drapacze chmur, „jednostka sąsiedzka” 113
5.5. „Planowanie przydrożne”, sprawl i degradacja śródmieść 115
5.6. Poszukiwanie utraconych wartości 118
6. Rozwój planowania na ziemiach polskich 133
6.1. Pierwsze ślady 133
6.2. Grody,wsie, miasta 135
6.3. Pierwsze koncepcje w skali ponadlokalnej 140
6.4. Planowanie i piśmiennictwo w Rzeczypospolitej Obojga Narodów 142
6.5. Przedsięwzięcia u schyłku I Rzeczpospolitej 146
6.6. „Plany upięknienia” 151
6.8. Urbanizacja terenów pofortecznych
6.9. „Miasto-ogród” po polsku
6.10. Krajobraz potrzeb ponadpodstawowych
7. Dwudziestolecie międzywojenne
7.1. Od planu regulacyjnego do planowania regionalnego i krajowego
7.2. Plany zabudowania
7.3. Warszawa Funkcjonalna, COP, Gdynia
7.4. Kształtowanie przestrzeni poprzez jej ochronę
8. PRL
8.1. Skutki II wojny światowej
8.2. Odbudowa Warszawy
8.3. Nowa Huta
8.4. Plany i normatywy versus „urbanistyka samorzutna”
8.5. „Federacja Małych Miast”
8.6. Ewolucja podstaw prawnych i metod planowania przestrzennego do przełomu
lat 1989/1990
9. Planowanie przestrzenne w III Rzeczpospolitej
9.1. Zmienność podstaw prawnych
9.2. System planowania przestrzennego i jego destrukcja
9.3. Realizacja miejscowego planu zagospodarowania versus brak planu
9.4. „Polski sprawl”
9.5. Prawna ochrona przyrody i dziedzictwa kulturowego
9.6. Ochrona zintegrowana czy zdezorientowana
10. Zagadnienia kompozycji w dokumentach normatywnych
10.1. Koncepcja polityki przestrzennej zagospodarowania kraju
10.2. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa (przykład województwa
małopolskiego)
10.3. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
(przykład gminy Kraków)
10.4. Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego (przykład mpozp
Miasta Krakowa z roku 1994)
10.5. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (przykład mpzp
III Kampusu UJ)
11. Wybrane opracowania prokrajobrazowe
11.1. "Widzenie w odcinkach” - przykład Maryculter
11.2. Planowanie przestrzeni o wysokich walorach krajobrazowych
11.3. Wartości ekonomiczne krajobrazu - przykład Woli Justowskiej
12. Zagrożenia i szanse czynnika
12.1. Modele planowania
12.2. Polski „krajobraz wolności”
12.3. Kulturyzacja planowania
Bibliografia i źródła ilustracji
Bibliografia
Źródła ilustracji
Dane techniczne
| Autor | Aleksander Böhm |
| Wydanie | 2016 |
| Liczba stron | 336 |
| Ilustracje | liczne |
| Okładka | miękka |
| Format | B5 |