Johan Chrisostomus Redtler. Rzeźbiarz i Entrepreneur w służbie elit władzy Rzeczypospolitej XVIII wieku

Książka poświęcona jest Johannowi Chrisostomusowi Redtlerowi (1704-1779), pochodzącemu zapewne z Bawarii, a wykształconemu w Wiedniu i w Wenecji, znakomitemu rzeźbiarzowi warszawskiemu epoki późnego baroku i rokoka. Wybitnie utalentowany, wyspecjalizowany w materiale kamiennym, w tym w białym marmurze z Carrary, współpracownik najważniejszych stołecznych architektów XVIII w., jak Johann Sigmund Deybel czy Jakub Fontana, jawi się jako jedna z najważniejszych osobowości twórczych decydujących o specyfice sztuki Warszawy okresu rokoka i wczesnego klasycyzmu.
Pracował dla elitarnej grupy związanych z Warszawą magnatów o kosmopolitycznej orientacji kulturalnej (m.in. Czartoryscy, Braniccy, Potoccy, Lubomirscy, Brühlowie), a także dla króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Książka jest owocem kilku lat żmudnej pracy nad materiałem zabytkowym w Polsce, w Austrii i we Włoszech, bogatymi źródłami rękopiśmiennymi i ogromną porównawczą literaturą naukową. Autor przeanalizował ponad 60 zespołów rzeźbiarskich (częściowo niezachowanych), jakie, na podstawie źródeł, względnie analogii, można wiązać z dłutem Redtlera. Twórczość artysty zobrazowana na łamach książki stanowi modelowy przedmiot badań nad habsburskimi filiacjami w sztuce Rzeczypospolitej, a w konsekwencji ‒ nad miejscem sztuki polskiej w Europie Środkowej.

WSTĘP ...7

I. Z BAWARII (?) PRZEZ WIEDEŃ I WENECJĘ DO WARSZAWY. BIOGRAFIA ...23

II. TWÓRCZOŚĆ ...55
1. Wielkie zlecenia. W kręgu rodów Czartoryskich, Branickich, Potockich i Brhlów ...57
2. Prace dla zleceniodawców epizodycznych ...219
3. Twórca nagrobków i pomników ...2434. W służbie nowego króla. Prace dla Stanisława Augusta Poniatowskiego ...265

III. WARTOŚCI ARTYSTYCZNE ...289
1. Rzeźbiarz wdzięku i siły ...291
2. Korzenie twórczości ...307
3. Europejska geneza motywów zwierzęcych ...351
4. Wielkie kompozycje ornamentalno-heraldyczne, ich polskie tło i europejska geneza ...359

IV. REDTLER JAKO ENTREPRENEUR, PROJEKTANT I PARTNER ARCHITEKTÓW ...389
1. Praxis warsztatowa ...391
2. Dzierżawca kamieniołomu i organizator prac kamieniarskich Dysponent białego marmuru ...401
3. Partner architektów i samodzielny projektant ...413

ZAKOŃCZENIE ...419

Spis dzieł Johanna Chrisostomusa Redtlera w ujęciu chronologicznym ...429
Aneksy źródłowe ...433
Źródła 439
Bibliografia ...445
Spis ilustracji ...473
Zusammenfassung ...491
Indeks nazwisk ...503
Indeks topograficzno-rzeczowy ...511