Małe miasta w obszarach oddziaływania metropolii. Przykład Krakowa

WSTĘP
Znaczenie małych miast w obszarach oddziaływania miast dużych jest nieustannie aktualnym tematem zarówno na polu współcześnie podejmowanych badań naukowych, jak i działań projektowej praktyki. Ma to odniesienie do skali regionalnej, ale i do ujęcia tematu w zakresie lokalnym. Definiowanie zasięgu oddziaływania ośrodków pretendujących do roli metropolitalnej, a jednocześnie próby sieciowania znajdujących się w tych obszarach małych ośrodków miejskich są przyczynkiem do dalszych rozważań na temat przyszłości małych miast i miasteczek w różnych aspektach: ekonomiczno-społecznym, przestrzennym, funkcjonalnym i in. Badania nad specyfiką przemian przestrzennych małych miast znajdujących się od wpływem dużego ośrodka miejskiego prowadzone są w Instytucie Projektowania Miast i Regionów od lat 90. ubiegłego stulecia'. Dotyczą one w szczególności obszaru Polski południowej, w tym rejonu oddziaływań Krakowa. Problematyka ba-dań obejmuje zarówno wzajemne relacje funkcjonalne pomiędzy dużym miastem i małomiasteczkowymi ośrodkami, jak również ich skutki na przemiany struktury przestrzennej. Celem niniejszej pracy jest próba znalezienia odpowiedzi na pytanie o współczesne kierunki przemian niewielkich ośrodków o miejskim charakterze oraz o rolę, jaką pełnić mogą w obszarach metropolitalnych. Analizując specyfikę małych miast, można mówić o ich cechach wspólnych, ale i o elementach, które intensywnie je różnicują. Dodatkowe zagadnienia stanowią: brak jednoznacznej definicji małe-go miasta, a także zmienność na polu delimitowania obszaru oddziaływania miasta o funkcji metropolitalnej.

Spis treści
1. Wstęp 5
1.1. Małe miasta - wprowadzenie do tematyki badań 6
1.2. Wybrane próby definiowania małego miasta 8
2. Obszar oddziaływania Krakowa 17
2.1. Uwarunkowania historyczne małych miast w zasięgu oddziaływania
Krakowa 17
2.2. Współczesne próby delimitacji zasięgu oddziaływania Krakowa 20
3. Charakterystyka wartości kulturowych i przyrodniczych
małych miast w strefie oddziaływania Krakowa 31
3.1. Charakterystyka małych miast w kontekście wartości i walorów
kulturowych 31
3.2. Charakterystyka małych miast w kontekście uwarunkowań
geograficzno-przyrodniczych 37
4. Charakterystyka funkcji małych miast w otoczeniu Krakowa 41
5. Małe miasta i miejscowości o funkcjach specjalistycznych
w obszarze metropolitalnym Krakowa 48
5.1. Uwarunkowania i lokalizacja małych miast i miejscowości
o funkcjach specjalistycznych w obszarze metropolitalnym Krakowa 48
5.2. Funkcja wypoczynku cotygodniowego i wakacyjnego w obszarze
metropolitalnym Krakowa 52
5.3. Funkcja uzdrowiskowa o znaczeniu lokalnym i unikatowym 60
5.3.1. Charakterystyka istniejących i potencjalnych założeń
uzdrowiskowych w KOM 61
5.3.2. Małe miasta i gminy z leczniczymi wodami mineralnymi 62
5.3.3. Miasta małe i średniej wielkości o unikatowym mikroklimacie
leczniczym w komorach podziemnych 64
5.3.4. Ośrodki z wodami mineralnymi i akratopegami 65
5.4. Funkcja pielgrzymkowa o znaczeniu lokalnym i ponadlokalnym 66
5.5. Funkcja przemysłowa 68
5.5.1. Konsekwencje przestrzenne dynamicznego rozwoju funkcji
przemysłowej i aktywności gospodarczej w małych miastach KOM 71
6. Rola małych miast w rozwoju obszaru oddziaływania
metropolii - koncepcje rozwoju regionu 76
6.1. Zakres przestrzenny badań. Wybór miast do analizy 76
6.2. Perspektywy rozwoju małych miast otoczenia Krakowa w świetle
polityki regionalnej województwa małopolskiego 79
7. Wizja rozwoju małych miast w dokumentach planistycznych
szczebla lokalnego 86
7.1. Aktualna sytuacja planistyczna małych miast obszaru oddziaływania
Krakowa 86
7.2. Oddziaływanie wielkomiejskiego ośrodka - Krakowa jako czynnik
rozwoju gminy w strategiach rozwoju 91
7.3. Relacje pomiędzy gminą i miastem oraz ośrodkiem metropolitalnym
w zapisach SUiKZP gminy 93
8. Podsumowanie i wnioski 110
Literatura 116
Streszczenie 127
Abstract 129
Résumé 131