Nowe Miejsca Nowej Sztuki w Europie Środkowej

Muzealny boom w Europie Środkowej trwa nieprzerwanie od lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Powstają nowe muzea sztuki nowoczesnej i współczesnej, centra sztuki i galerie, otwierane są nowe skrzydła i oddziały istniejących muzeów sztuki. Stale zmieniający się ekosystem instytucji sztuki jest integralną częścią światowego boomu, ma on jednak swoje szczególne oblicze związane z historycznymi uwarunkowaniami naszego regionu. Europa Środkowa w sposób nagły, gwałtowny i masowy zaczęła wypełniać się projektami, a następnie realizacjami nowych miejsc dla sztuki – ich obecność stworzyła niespotykane dotąd możliwości w zakresie prezentacji kolekcji, organizacji wystaw i innych działań programowych, zapewniły właściwe warunki przechowywania zbiorów, zwiększyły komfort zwiedzających. W tym samym czasie zmieniła się też filozofia działania muzeów, którą streszczają słowa-klucze: otwartość, uczestnictwo, partycypacja.

Na książkę składają się głosy dyrektorów, właścicieli i kuratorów wybranych instytucji, a także kolekcjonerów i badaczy z Czech, Polski, Słowacji i Węgier. Tematem wywiadów jest zmiana – zmiana zachodząca w instytucjach oraz zmiana kontekstu, w jakim działają, zarówno fizycznego, jak też społecznego, ekonomicznego czy politycznego.

"Warto czytać te wywiady-rozmowy nie jako narzekanie na kłopoty charakterystyczne dla tej części Europy, lecz jako wizję przyszłości i zachętę do transformacji muzeów w obszary integracji sztuk, nauk, fantazji i terapii. Zwłaszcza, że miejsce muzeum w środowisku regionu, miasta, przestrzeni natury, zmienia się obecnie bardzo szybko".

Dorota Folga-Januszewska

Spis treści:

Wstęp ...9

Wprowadzenie ...11

Rozdział 1. Ekosystem instytucji sztuki w Europie Środkowej po 1989 roku ...13

Rozdział 2. Czechy ...39
2.1. Muzea są częścią kultury, a każda kultura potrzebuje wolności. Rozmowa z Janem DolUiem (muzeologiem z Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie) ...41
2.2. Muzeum powinno opierać się na podejściu naukowym. Rozmowa z Mm Fajtem (dyrektorem generalnym Galerii Narodowej w Pradze) ...45
2.3. Jesteśmy ogromnym projektem, a wokół nas wszystko jest bardzo ciche. Rozmowa z Richardem Drurym (głównym kuratorem GASK — Galerii Regionu Środkowych Czech w Kutnej Horze) ...54
2.4. Wystawy są platformą komunikacyjną, która pomaga łączyć świat, w którym żyjemy. Rozmowa z Petrem Nedomą i Śarką Komedovą (dyrektorem i kuratorką Galerii Rudolf inum w Pradze) ...63
2.5. Przez dziesięć lat budowaliśmy skrzydła. Teraz jesteśmy gotowi do lotu. Rozmowa z Leośem VMką (założycielem i dyrektorem Centrum Sztuki Współczesnej DOX w Pradze) ...68
2.6. Kiedy ludzie zaczynają rozumieć sztukę międzynarodową, zaczynają rozumieć swoich sąsiadów. Rozmowa z Petrem Pudilem (założycielem Kunsthalle Praha) ...76

Rozdział 3. Polska ...81
3.1. Wiele regionów w regionie i wiele miast w mieście, czyli zbadać region przy pomocy sztuki. Rozmowa ze Stanisławem Rukszą (dyrektorem TRAFO Trafostacji Sztuki w Szczecinie) ...84

3.2. Trwa proces radykalnego światopoglądowego zwrotu LAJ C? i musimy się wobec niego określić. Rozmowa z Joanną Mytkowską (dyrektorką Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie) ...92

3.3. Park Rzeźby na Bródnie: strategie prezentacji kolekcji w przestrzeni publicznej. Rozmowa z Sebastianem Cichockim (głównym kuratorem w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie oraz Parku Rzeźby na Bródnie) ...103
3.4. Tropem Władysława Strzemińskiego, czyli jeśli kontakt ze sztuką ma nas rozwijać, musi opierać się na pracy intelektualnej i pracy wyobraźni. Rozmowa z Jarosławem Suchanem (dyrektorem Muzeum Sztuki w Łodzi) ...111
3.5. Muzeum Śląskie jako kalejdoskop. Rozmowa z Alicją Knast (dyrektorką Muzeum Śląskiego w Katowicach) ...123
3.6. Zbudować narracje gdańskiej sztuki. Rozmowa z Anetą Szyłak (pełnomocniczką ds. powstania NOMUS Nowego Muzeum Sztuki w Gdańsku) ...135
3.7. Duże i kosztowne instytucje kultury są przeznaczone dla odbiorcy nieprofesjonalnego. Rozmowa z Marią Anną Potocką (dyrektorką Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK) ...144
3.8. Centrum sztuki współczesnej dla zmiany wizerunku zaniedbanej dzielnicy. Rozmowa z Jadwigą Charzyńską (dyrektorką Centrum Sztuki Współczesnej ŁAŹNIA w Gdańsku) ...149
3.9. Galeria dla promocji i ożywienia miasta. Rozmowa z Jackiem Michalakiem (kierownikiem Atlasa Sztuki w Łodzi) ...158
3.10. Ambasador kultury polskiej w Niemczech (przez małe „a"). Rozmowa z Wernerem Jerke (właścicielem Museum Jerke w Recklinghausen) ...164

Rozdział 4. Słowacja ...173
4.1. Potrzeba badań i nowatorskich projektów wystawienniczych. Rozmowa z Katariną RusnUovą (kierowniczką Zakładu Teorii i Historii Sztuk Pięknych Akademii Sztuk Pięknych w Bańskiej Bystrzycy) ...175
4.2. Kreatywna prowizoryczność. Rozmowa z Alexandrą Kusą (dyrektorką generalną Słowackiej Galerii Narodowej w Bratysławie) ...183
4.3. Próbowaliśmy stworzyć Kunsthalle zdecydowanie zbyt długo, a kiedy w końcu powstała, wszyscy oczekiwali czegoś innego. Rozmowa z Richardem Gregorem (pierwszym głównym kuratorem Kunsthalle Bratislava) ...195
4.4. Wolność zawsze wiąże się z odpowiedzialnością. Rozmowa z Markiem Adamovem (współtwórcą Stanica Żylina-Zariecie oraz Nowej Synagogi w Żylinie) ...204
4.5. Sytuacja w Europie Środkowej powoli, ale na pewno się poprawia. Rozmowa z Vladimirem Beskidem (dyrektorem artystycznym projektu „Europejska Stolica Kultury Koszyce 2013") ...213

4.6. Nie odnieślibyśmy sukcesu w tym projekcie, gdybyśmy zaczęli dzisiaj. Rozmowa z Vincentem Polakovićem (dyrektorem Danubiana Meulensteen Art Muzeum w eunovie) ...219

Rozdział 5. Węgry ...225
5.1. Niski poziom edukacji wizualnej w najlepszy sposób wyjaśnia, dlaczego muzea nie zmieniają się wystarczająco szybko. Rozmowa z GMDorem Ebli (muzeologiem z Uniwersytetu Sztuki i Projektowania Moholy-Nagy w Budapeszcie) ...227
5.2. System znajduje się w fazie autokorekty. Rozmowa z Józsefem Mćlyim (byłym prezesem AICA Hungary) ...237
5.3. Prawdziwe życie sztuki współczesnej przeniosło się do sektora prywatnego. Rozmowa z Miklósem Szćkelym (badaczem w Instytucie Historii Sztuki Węgierskiej Akademii Nauk w Budapeszcie) ...243
5.4. Po 1989 roku węgierskie muzea zapadły w głęboki sen. Rozmowa z L,szló Bagnem (dyrektorem generalnym Muzeum Sztuk Pięknych i komisarzem do spraw Liget Budapest Projekt) ...250
5.5. Zainteresowanie regionem sposobem na znalezienie widza. Rozmowa z Ablem Kónya (głównym kuratorem MODEM Centrum Sztuki Nowoczesnej i Współczesnej w Debreczynie) ...257
5.6. Sztuka Europy Środkowej to decyzja praktyczna, ale także strategiczna. Rozmowa z Krisztiną Szipócs (zastępczynią dyrektora Muzeum Ludwigów w Budapeszcie) ...263

Rozdział 6. Po co nam nowe miejsca dla nowej sztuki? ...269

Bibliografia ...279
Indeks rzeczowy ...285