Zagadnienia techniki i technologii malarstwa Jacka Malczewskiego

Jacek Malczewski – dziś jeden z najpopularniejszych polskich malarzy przełomu XIX i XX wieku – pozostawił ogromną i bogatą tematycznie spuściznę, która do dziś jest przedmiotem licznych badań historyków sztuki. Wiąże się to również z ciągłym odkrywaniem jego dzieł, zarówno tych zapomnianych, uważanych za zaginione, jak i tych dotąd nigdzie nieodnotowanych i zupełnie nieznanych.

Twórczość tego na wskroś polskiego malarza była tematem wielu monografii i wystaw, a obrazy uzyskują na aukcjach astronomiczne ceny. Mimo to nie ma opracowań dotyczących jego warsztatu malarskiego. Jak  zatem jawi się warsztat Jacka Malczewskiego? Na ile zakorzeniony jest on w XIX-wiecznej tradycji malarstwa, a na ile jest już twórcą nowoczesnym? Czy jest możliwe określenie cech charakterystycznych jego techniki i czy można mówić o specyfice warsztatu malarskiego, wynikającej z właściwej dla Malczewskiego techniki budowania obrazu? Używał przecież produkowanych masowo materiałów i przyborów malarskich.

Niniejsza książka jest próbą odpowiedzi na te pytania, a jednocześnie weryfikuje dzieła oryginalne, dzieła wątpliwe, falsyfikaty i naśladownictwa.

SPIS TREŚCI

Wykaz skrótów / 9

Wstęp / 11

Biografia artysty / 14

Rozdział I: Specyfika malarstwa Jacka Malczewskiego / 19

1. Kompozycja / 23

2. Rysunek / 37

3. Kolor / 42

4. Pejzaż / 48

5. Powtarzanie motywu / 53

6. Autoportrety / 55

7. Sposób opracowania malarskiego / 58

Rozdział II: Zarys warsztatu malarskiego na przełomie wieków / 63

1. Podobrazia / 68

Krosna / 71

Płótna / 73

Tektury / 74

Drewno / 77

2. Przeklejenia i zaprawy / 78

3. Farby i pigmenty /  83

4. Werniksy / 89

Rozdział III: Warsztat malarski Jacka Malczewskiego na tle literatury przedmiotu / 91

1. Podobrazia / 93

2. Zaprawy / 103

3. Sposób wykonania rysunku / 105

4. Warstwa malarska / 106

5. Sygnatury / 108

Rozdział IV: Badania i ocena stanu zachowania wybranych obrazów Jacka Malczewskiego oraz prac wątpliwych, przypisywanych artyście / 116

1. Badania oraz ocena stanu zachowania wybranych obrazów Jacka Malczewskiego / 120

Wnioski / 212

Stan zachowania i przyczyny zniszczeń / 221

2. Obrazy wątpliwe, przypisywanych Jackowi Malczewskiemu na tle jego warsztatu / 224

Wnioski / 230

Podsumowanie / 237

Zakończenie / 257

Tabele / 261 

Bibliografia / 273