Rola partycypacji społecznej w kształtowaniu miast

Celem monografii jest ocena przydatności różnych form konsultacji społecznych na wybranych etapach procesu planistycznego, a w efekcie zbadanie, w jaki sposób udział lokalnych społeczności realnie wpływa na ostateczne decyzje planistyczne, a tym samym na zagospodarowanie przestrzenne.
W trakcie prac badawczych przeprowadzono rozpoznanie dotychczasowego stanu badań z zakresu partycypacji społecznej w planowaniu przestrzennym oraz przepisów regulujących udział społeczności lokalnych w sporządzaniu opracowań planistycznych i ich ewolucji od czasu transformacji ustrojowej.
W monografii podjęto również rozważania na temat roli projektanta urbanisty w planowaniu partycypacyjnym, opisując techniki stosowane na różnych etapach działań planistycznych.
W kontekście poszukiwań lokalnych gospodarzy miejskich przestrzeni opisano rolę, jaka mogą odgrywać publiczne instytucje kultury. Jeden z rozdziałów poświęcono też inwestycjom infrastrukturalnym, których realizacja wywołuje często syndrom NIMBY, i możliwościom jego łagodzenia.
Ilustrację obecnych tendencji w procesach planowania partycypacyjnego stanowią wybrane studia przypadków różnych działań, związanych z udziałem mieszkańców – tych obowiązkowych, wynikających z przepisów prawa, jak i tych prowadzonych przez samorządy dobrowolnie - warsztatów i konkursów urbanistycznych.

Spis treści

Wstęp 7

Rozdział 1

GENEZA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ W PLANOWANIU MIAST (Paweł Trębacz) 9
1.1. Samorząd terytorialny jako zinstytucjonalizowana forma partycypacji społecznej  9
1.2. Partycypacja jako narzędzie polityki spójności 12
1.3. Planowanie przestrzenne na poziomie lokalnym jako zadanie samorządu terytorialnego 15
1.4. Partycypacja w formie samorządu terytorialnego w sferze planowania w Polsce  19
1.5. Partycypacja jako metoda rozwiązywania konfliktów społecznych 22
1.6. Partycypacja społeczna w procesie planistycznym 25
1.7. Podsumowanie 28

Rozdział 2

EWOLUCJA PRZEPISÓW Z ZAKRESU PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO W POLSCE ZE SZCZEGÓLNYM
UWZGLĘDNIENIEM PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ (Małgorzata Mirecka) 29
2.1. Okres międzywojenny 29
2.2. Lata 1945–1990  30
2.3. Regulacje wprowadzane po transformacji ustrojowej lat 1989–1990 33
2.4. Podsumowanie 37

Rozdział 3

PROJEKTOWANIE URBANISTYCZNE W PLANOWANIU PARTYCYPACYJNYM (Krystyna Solarek) 38
3.1. Podstawy planowania partycypacyjnego – z praktyki urbanisty 39
3.2. Urbanista w procesie partycypacji 48
3.3.1. Przygotowanie do projektu i wstępne wypracowanie koncepcji 48
3.3.2. Konsultacje społeczne z zastosowaniem projektu urbanistycznego jako narzędzia komunikacji 50
3.3.3. Konsultacje społeczne w procesach planistycznych – projekty planów i modele przestrzenne 53
3.4. Podsumowanie 55

Rozdział 4

UDZIAŁ MIESZKAŃCÓW W PROCEDURZE UCHWALANIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA
PRZESTRZENNEGO SIELC – OBSZARU WARSZAWSKIEGO DOLNEGO MOKOTOWA (Anna Cudny)  56
4.1. Podłoże dla późniejszych działań partycypacyjnych  58
4.2. Partycypacja poprzez podjęcie działań prawnych  65
4.3. Partycypacja poprzez udział lub organizację wydarzeń społecznych 66
4.4. Partycypacja poprzez udział w procedurze uchwalania miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego 69
4.5. Podsumowanie 71

Rozdział 5

UDZIAŁ MIESZKAŃCÓW W PROCEDURZE SPORZĄDZANIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA
PRZESTRZENNEGO WSI JÓZEFOSŁAW W GMINIE PIASECZNO (Małgorzata Mirecka, Tomasz Majda) 74
5.1. Józefosław – lokalizacyjne, planistyczne, społeczne uwarunkowania przekształceń  74
5.2. I etap konsultacji z mieszkańcami – przedplanistyczny 79
5.3. Konsultacje społeczne w ramach procedury sporządzenia MPZP Józefosław i Józefosław III  81
5.4. Podsumowanie

Rozdział 6

PUBLICZNE INSTYTUCJE KULTURY JAKO LOKALNI GOSPODARZE MIEJSKICH PRZESTRZENI (Artur Jerzy Filip)  88
6.1. Metoda: studia przypadku  91
6.2. Ramy pojęciowe: teoria Lokalnego Gospodarowania  92
6.3. Przypadek 1: Koalicja na rzecz placu Małachowskiego  94
6.4. Przypadek 2: Lokalni Gospodarze placu Defilad  97
6.5. Dyskusja: lokalne instytucje kultury jako Lokalni Gospodarze  99
6.6. Podsumowanie  103

Rozdział 7

OBIEKTY INFRASTRUKTURY ODPADOWEJ JAKO KONFLIKTOGENNE INWESTYCJE KOMUNALNE (Judyta
Wesołowska) 104
7.1. Syndrom NIMBY jako typ konfliktu społecznego w przestrzeni 105
7.2. Gospodarka odpadami w krajach Unii Europejskiej 110
7.3. Zakład termicznego przetwarzania odpadów komunalnych Isséane w Issy-les-Moulineaux
pod Paryżem jako przykład zastosowania narzędzi partycypacyjnych 111
7.3.1. Kontekst miejsca – wielkoprzestrzenne uwarunkowania lokalizacyjne 111
7.3.2. Kontekst miejsca – sytuacja planistyczna  112
7.3.3. Kontekst miejsca – najbliższe otoczenie instalacji Isséan 113
7.3.4. Instalacja Isséan 115
7.3.5. Partycypacja społeczna 119
7.4. Podsumowanie  121

Rozdział 8

BAZA DANYCH PRZESTRZENNYCH JAKO NARZĘDZIE DZIAŁAŃ PARTYCYPACYJNYCH NA TERENIE
MIASTA WARSZAWY (Anna Jachimowicz)  123
8.1. Wprowadzenie oraz cele stworzenia bazy danych 123
8.2. Baza danych przestrzennych jako podstawa organizacji informacji o prowadzonych działaniach partycypacyjnych w gminie 124
8.2.1. Znaczenie i zalety bazy danych 125
8.2.2. Elementy bazy danych przestrzennych 125
8.2.3. Projektowanie bazy danych przestrzennych 127
8.2.3.2. Projektowanie logiczne 128
8.2.3.3. Projektowanie fizyczne 128
8.3. Baza danych przestrzennych o prowadzonych działaniach partycypacyjnych w urbanistyce i planowaniu przestrzennym w Warszawie 129
8.3.1.1. Tematyka bazy danych 129
8.3.1.2. Identyfikacja danych źródłowych i metody ich pozyskania  130
8.3.1.3. Sposób wizualizacji danych 132
8.3.2. Projekt logiczny dla bazy danych 132
8.3.3. Model fizyczny bazy danych przestrzennych dla działań partycypacyjnych 134
8.3.4. Wizualizacja bazy danych 135
8.4. Podsumowanie i propozycje wykorzystania bazy danych do kolejnych celów 141
Podsumowanie – wnioski końcowe z przeprowadzonych badań 142

Bibliografia 144

Załączniki do rozdziału 8 152