Maciej Nowicki 1986 Arkady

Książka „Maciej Nowicki” Tadeusza Baruckiego (Arkady, Warszawa 1986) jest jedną z najważniejszych polskich, zwięzłych monografii poświęconych twórczości wybitnego architekta Macieja Nowickiego (1910–1950). Ukazała się w serii „Architektura i architekci świata współczesnego” i stanowi rozszerzoną oraz uzupełnioną wersję wcześniejszej publikacji autora z 1980 roku.

Tadeusz Barucki, historyk architektury i popularyzator modernizmu, stworzył publikację, która mimo niewielkiej objętości stanowi wartościowe opracowanie życia i dorobku Macieja Nowickiego. Autor przedstawia architekta nie tylko jako wybitnego projektanta, ale także wizjonera, którego idee wyprzedzały swoją epokę.

Największym atutem książki jest umiejętne połączenie biografii z analizą twórczości. Barucki prowadzi czytelnika przez kolejne etapy życia Nowickiego – od działalności w przedwojennej Polsce, przez udział w odbudowie Warszawy i pracę przy projekcie siedziby Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku, aż po najbardziej znane realizacje i koncepcje powstałe w Stanach Zjednoczonych oraz Indiach. Szczególnie interesująco przedstawiono projekt hali widowiskowej Dorton Arena w Raleigh, uznawany za jedno z przełomowych osiągnięć światowej architektury XX wieku, oraz udział Nowickiego w planowaniu miasta Chandigarh.

Publikacja wyróżnia się bogatym materiałem ilustracyjnym. Oprócz około trzydziestu stron tekstu zawiera liczne fotografie, szkice i reprodukcje projektów, które pozwalają lepiej zrozumieć sposób myślenia architekta i rozwój jego koncepcji przestrzennych. To właśnie część ikonograficzna jest najczęściej wskazywana przez czytelników jako największa wartość książki.

Język Baruckiego jest rzeczowy i przystępny. Autor unika nadmiernie specjalistycznego aparatu naukowego, dzięki czemu książka może zainteresować zarówno architektów i studentów, jak i osoby dopiero poznające historię nowoczesnej architektury. Z perspektywy współczesnego czytelnika można jednak odczuć pewien niedosyt – publikacja nie wyczerpuje wszystkich aspektów działalności Nowickiego i nie uwzględnia późniejszych badań nad jego dorobkiem. Wynika to jednak z założeń serii wydawniczej, która miała charakter popularnonaukowy.

Mimo upływu czterdziestu lat książka pozostaje cennym źródłem wiedzy o jednym z najwybitniejszych polskich architektów XX wieku. Stanowi dobre wprowadzenie do jego twórczości i nadal zachowuje wartość dokumentacyjną dzięki starannie dobranym ilustracjom oraz kompetentnemu komentarzowi autora.