Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie skarbca kultury białoruskiej

Interpretacja ,Dziadów"Mickiewiczowskich na podstawie skarbca kultury białoruskiej Olimpii Swianiewiczowej powstała dzięki znajomości zwyczajów ludu białoruskiego, a w szczególności obrzędu dziadów. Obserwowała je we wsi Sieledczyki, należącej do rodzinnego majątku Zambrzyckich, Wiazyń, niedaleko Mińska. Nie bez znaczenia były też studia z dziedziny etnografii w Wilnie i na obczyźnie prowadzone m.in. pod kierunkiem Cezarii Baudouin de Courtenay-Ję-drzejewiczowej. Swoim doświadczeniem i wiedzą próbowała przekonać Stanisława Pigonia w prowadzonej w latach 1965-1968 korespondencji, że pierwowzorem ludowym w cyklu Mickiewicza jest obrzęd dziadów, a nie radaunica. W dziele Formowanie „Dziadów" części drugiej. Rekonstrukcja genetyczna (1968) Pigoń nie uwzględnił racji Swianiewiczowej. Książka ta jest odpowiedzią na poglądy Stanisława Pigonia. Bowiem, jak pisze autorka „praca (...) wywołała we mnie pewnego rodzaju nakaz sprostowania, nie tylko tego jednego, moim zdaniem błędnego rozumowania, ale także i wielu innych". Jest także źródłem wiedzy na temat przedwojennego życia społecznego na pograniczu polsko-białoruskim.

SPIS TREŚCI

Przedmowa - Hubert Czachowski  5
Olimpia Swianiewiczowa i jej badania białoruskiego obrzędu dziadów - Grażyna Charytoniuk-Michiej  7
Od redakcji - Grażyna Charytoniuk-Michiej, Hubert Czachowski  35

INTERPRETACJA DZIADÓW MICKIEWICZOWSKICH NA PODSTAWIE SKARBCA KULTURY BIAŁORUSKIEJ  37

ROZDZIAŁ I
[OBRZĘD DZIADÓW A UNIA KOŚCIELNA]  39
1. Idea przewodnia dziadów  39
2. Unia kościelna a dziady  42
3. Zakorzenienie się unii kościelnej   47
4. Likwidacja unii kościelnej   56
5. Czy radounica to były dziady  58

ROZDZIAŁ II
DZIADY KOWIENSKO-WILEŃSKIE  68
1. Część I. Widowisko  68
2. Ballada Upiór  75
3. Dziady. Część II  78

ROZDZIAŁ III
DZIADY. CZĘŚĆ IV  82
1. Pierwsza godzina - godzina miłości   83
2. Druga godzina - godzina rozpaczy  86
3. Godzina trzecia - godzina przestrogi  89

ROZDZIAŁ IV DZIADY.
Część III  103
1. Filozofia obrzędu dziadów  103
2. Dnie obchodzenia dziadów 103
3. Prolog 108
4. Scena I 109
5. Scena II. Improwizacja   111
6. Scena III  114
7. Scena IV 116
8. Scena V 117
9. Scena VI 119
10. Scena VII albo Salon warszawski   121
11. Scena VIII. Pan Senator 
12. Scena IX. Noc dziadów 131

ROZDZIAŁ V
Ustęp 137

ROZDZIAŁ VI
DZIADY BIAŁORUSKIE A KULT ZMARŁYCH W INNYCH KRAJACH 144
1. Grecja 144
2. Rzym  145
3. Francja  145
4. Inne kraje Europy 145
5. Polska  146
6. Indonezja   148
7. Chiny 149
8. Nowa Szkocja (Kanada)  150

ROZDZIAŁ VII KLUCZ DO FILOZOFII LUDOWEJ 152

Bibliografia 155